Walraven & Bevers en de gloriedagen van de meubelindustrie in Maas en Waal

Met het verdwijnen van de laatste gebouwen van Walraven & Bevers verdwijnt opnieuw een zichtbaar stuk geschiedenis uit Beneden-Leeuwen. Waar ooit honderden mensen dagelijks naar hun werk gingen, klinken nu de geluiden van sloophamers en machines. Toch leven de herinneringen voort aan een tijd waarin Maas en Waal bekendstond als een van de belangrijkste meubelregio’s van Nederland.

Voor de camera van Jos Kruisbergen vertelt de inmiddels overleden Wim van Wamel over die bijzondere periode. Een tijd waarin vakmanschap, ondernemerschap en hard werken de streek op de kaart zetten. Walraven & Bevers begon bescheiden in een schuur aan de Beatrixstraat, maar groeide uit tot een indrukwekkende meubelfabriek aan de Van Heemstraweg. De meubels die hier werden gemaakt stonden bekend om hun kwaliteit en vonden hun weg naar klanten in binnen- en buitenland. Van Nederlandse woonkamers tot showrooms in Parijs en Londen; de naam Walraven & Bevers genoot aanzien ver buiten de grenzen van Maas en Waal.

Maar Walraven & Bevers was slechts één van de vele bedrijven die de streek haar naam bezorgden. In de vorige eeuw vormde de meubelindustrie het economische hart van Maas en Waal. Grote namen als Van Gelder, Eltink, De Gorettis, Zondag Meubelfabrieken, Kerkhof, Salet's en Walraven & Bevers zorgden samen voor werkgelegenheid voor duizenden mensen. In vrijwel ieder dorp waren meubelmakers, stoffeerders, houtbewerkers en transporteurs actief. Het vak werd vaak van vader op zoon doorgegeven en de trots op het ambacht was groot.

De meubelindustrie bracht niet alleen werk, maar ook saamhorigheid. Veel gezinnen waren afhankelijk van de fabrieken. Verenigingen en evenementen konden rekenen op steun van lokale ondernemers. Ook voetbalvereniging Leones profiteerde van de betrokkenheid van bedrijven als Walraven & Bevers. De fabrieken waren diep verweven met het dagelijkse leven in de streek.

De geschiedenis van Walraven & Bevers kent ook een indrukwekkend oorlogsverhaal. Tijdens de April-Meistaking van 1943 legden arbeiders in heel Nederland het werk neer uit protest tegen de Duitse bezetter. Ook in Beneden-Leeuwen werd gestaakt. De bezetter trad hard op en tientallen inwoners werden gearresteerd. Directeur Jan Walraven toonde grote moed door de verantwoordelijkheid voor de staking op zich te nemen in een poging zijn werknemers te beschermen. Uiteindelijk betaalde hij daarvoor de hoogste prijs. Op 5 mei 1943 werd hij samen met vier andere mannen gefusilleerd. Zijn naam blijft verbonden aan een van de meest aangrijpende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Maas en Waal.

Na de oorlog brak opnieuw een bloeiperiode aan. De vraag naar meubels was groot en de fabrieken draaiden op volle kracht. Jarenlang leek de toekomst van de sector verzekerd. Maar vanaf de jaren zeventig veranderde de markt. De concurrentie uit het buitenland nam toe en steeds meer productie verhuisde naar landen waar goedkoper kon worden gewerkt. Langzaam verdwenen de ene na de andere fabriek uit het landschap van Maas en Waal.

Wat ooit een bruisende meubelregio was, veranderde geleidelijk. Fabriekshallen sloten hun deuren, machines werden stilgezet en generaties vakmanschap verdwenen uit het straatbeeld. Toch zijn de herinneringen gebleven. In verhalen van oud-medewerkers, in fotoalbums, in familiegeschiedenissen en in de trots van de mensen die er hun bestaan opbouwden.

Wanneer Wim van Wamel terugkijkt op die periode, overheerst vooral respect voor de mensen die de streek hebben opgebouwd. Voor de mannen en vrouwen die met hun handen meubels maakten die door heel Europa werden gewaardeerd. Voor de ondernemers die kansen zagen en bedrijven opbouwden. En voor de gemeenschap die dankzij die industrie jarenlang kon groeien en bloeien.

De gebouwen van Walraven & Bevers mogen dan verdwijnen, de geschiedenis van de meubelindustrie in Maas en Waal blijft een verhaal dat verteld moet worden. Een verhaal van vakmanschap, doorzettingsvermogen, ondernemerschap en verbondenheid. Een verhaal dat onlosmakelijk verbonden blijft met namen als Walraven & Bevers, Van Gelder, Eltink, Van Zwam, Langenhuizen, De Gorettis, Zondag Meubelfabrieken en Kekhof.

Zij maakten van Maas en Waal een streek die bekendstond om haar vakmanschap. Een meubelrijk dat misschien verdwenen is, maar nooit vergeten zal worden.

De film is te zien op de site van de Jos Kruisbergen stichting.