Toen het monument viel, stond Wamel op

Het is alweer 12 jaar geleden dat het dorp Wamel opstond om het oorlogsmonument af te breken en opnieuw op te bouwen. Het monument was door het weer zodanig aangetast dat er een nieuw moest komen. Voorzitter Harrie van Echteld van het Oranjecomité pakte de handschoen op en met heel veel vrijwilligers werd er 10.000 euro bij elkaar gebracht. Met de nodige vrijwilligers uit het dorp werd er een bouwploeg geformeerd en werd er gestart om een stuk geschiedenis weer door te geven.

De Wamelse cineast Jos Kruisbergen maakte samen met zijn dorpsgenoot Frans van Oijen in het jaar 1993, tijdens het 1000-jarig bestaan, een documentaire die als titel meekreeg: Wamel, een dorp onder vuur. Kruisbergen vertelt: “Zus Telkamp uit Oss had mij jaren geleden het verhaal verteld hoe zij als kind de oorlog beleefd had. Dus ben ik vrij recent naar Oss gereden om met de 96-jarige Zus haar verhaal voor de camera op te tekenen. Zo heb ik nog enkele dingen die ik moet filmen, omdat ik dat beloofd heb.”

In een documentaire die nu te zien is op de Jos Kruisbergen Stichting is opnieuw een stukje geschiedschrijving vastgelegd voor de eeuwigheid. Zus vertelt in deze documentaire haarscherp hoe zij de oorlog als kind heeft ervaren. De meeste indruk maakte het dat zij Hanny Rutten als dorpsgenoot dood op de stoep had zien liggen, hij lag daar moederziel alleen.

Antoon Janssen zag dat de grote oude kerktoren viel, wat een diepe indruk op hem maakte. Ook vertelt hij dat zijn broer Frans Janssen op 8 december 1944 door een granaatscherf dodelijk werd getroffen. Voor de begrafenis moest het gangpad in de kerk worden schoongeveegd van de brokstukken, om hem zo zijn laatste eer te kunnen bewijzen. “Iedere keer als ik nu nog in de kerk kom, denk ik daar aan.”

In de documentaire zitten nog unieke filmbeelden verwerkt uit het dorp in oorlogstijd, gemaakt door dorpsgenoot Jo Vincent, van een kapotgeschoten kerk en kapotgeschoten huizen. De documentaire sluit af met 4 mei, met een sobere kranslegging.

De verhalen van de nieuwbouw en de ooggetuigen, zoals Zus Telkamp en Antoon Janssen, blijven zo bewaard. Dankzij het vastleggen door Jos Kruisbergen gaat de geschiedenis van Wamel niet verloren, maar wordt die doorgegeven aan wie na ons komt.

De documentaire is te zien op de site van de Jos Kruisbergen Stichting.  

​