Rivieren dalen in Maas en Waal: sproeiers draaien, ponten varen

De rivieren in Maas en Waal dalen. De droogte is overal zichtbaar. Sproeiers draaien op volle kracht, boeren proberen hun gewassen van voldoende water te voorzien en de Maasponten blijven varen.

Bij de stuw van Lith komt op dit moment ongeveer 20.000 liter water per seconde voorbij. Dat is een enorm verschil met de beelden die we vroeger maakten met veerman Peer Witsel. Toen stond het water juist bijzonder hoog. Peer vertelde mij destijds: „Hier komt op dit moment 2 miljoen liter water per seconde door de stuw.” Wat een verschil met de situatie van vandaag.

Wie nu door Maas en Waal rijdt, ziet hoe bijzonder en veranderlijk de natuur kan zijn. Op sommige plaatsen waar vroeger nauwelijks water stond, staat nu juist wel water. Het landschap blijft voortdurend veranderen. Oudere mensen zeggen het treffend: de natuur is niet te regelen.

Een oude fruitteler vertelde mij ooit met Kerstmis: „Is het gras wit of groen?” Mensen die hun hele leven met de natuur hebben gewerkt, konden aan kleine veranderingen vaak al zien wat er te wachten stond. Zij leerden als het ware de taal van de natuur te lezen.

Juist daarom is het belangrijk om deze periode vast te leggen. Wij hebben inmiddels plakboeken vol met prachtige reacties op ons filmwerk. Maar rivierbewoners kijken toch anders naar het water. Ze zijn ermee opgegroeid. Het water hoort bij hun leven, hun geschiedenis en hun herinneringen. Iedereen heeft zijn eigen manier van kijken en beleven.

Want over jaren kunnen mensen misschien terugkijken naar deze beelden en zeggen: weet je nog hoe laag het water toen stond?

Vooral ouderen die niet meer gemakkelijk de deur uit kunnen, kunnen via deze beelden opnieuw genieten van het landschap dat zij vroeger dagelijks zagen. In verzorgingstehuizen, Alzheimercafés, scholen, waterschappen en universiteiten kunnen de beelden mensen samenbrengen en gesprekken op gang brengen over water, natuur en de veranderingen in ons rivierengebied.

De natuur is prachtig. Maar we moeten er ook zuinig op zijn. En daar maak ik mij grote zorgen over.

Onder het mom van natuurontwikkeling worden op verschillende plaatsen plannen gemaakt waarbij plassen worden volgestort met baggerslib. Dat roept bij veel mensen vragen op over de bescherming van ons grond- en oppervlaktewater. Juist in een tijd waarin water steeds belangrijker wordt, moeten we zorgvuldig omgaan met wat we in onze bodem en in onze omgeving brengen.

Daarom ben ik trots op het Burgercollectief uit Dreumel, dat zich inzet tegen de slibstort en aandacht blijft vragen voor de bescherming van onze leefomgeving.

En dan kom ik bij Ans Mol. Ans Mol was in het verleden wethouder van de gemeente West Maas en Waal en stond toen op de barricade tegen de slibstort. Inmiddels is zij gedeputeerde van de provincie Gelderland. Sinds 28 juni 2023 is zij gedeputeerde en heeft zij onder meer Water en klimaatadaptatie, Energie en klimaat, een gezonde en veilige leefomgeving en Vergunningen, Toezicht en Handhaving in haar portefeuille.

Dat maakt mijn vraag des te interessanter: hoe kijkt Ans Mol er nu tegenaan?

Zij stond vroeger tegenover de slibstort. Nu zit zij als gedeputeerde dicht bij de knoppen die gaan over water, klimaatadaptatie en vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wat betekent dat voor de bescherming van ons water?

En misschien nog belangrijker: wat gaat er gebeuren met het slib dat al is gestort? Moet vervuild materiaal uiteindelijk weer uit onze omgeving worden weggehaald? En wie is daarvoor verantwoordelijk?

Ik weet dat de portefeuille natuur officieel bij gedeputeerde Harold Zoet ligt. Maar water en de bescherming van onze leefomgeving raken natuurlijk verschillende beleidsterreinen. Juist daarom is samenwerking tussen bestuurders zo belangrijk.

Ons drinkwater is een groot goed. Daar hebben niet alleen wij recht op, maar ook onze kinderen en de generaties die na ons komen. De bestuurders die vandaag aan de knoppen zitten, kunnen daar verschil in maken.

Water is van ons allemaal. Laten we er zuinig op zijn.

De film is te zien vanaf 19 augustus 2026 op de site van de Jos Kruisbergen Stichting.