Alphen 1998: Stilte, klanken en een vergeten Wilhelmus

Het is inmiddels 28 jaar geleden dat cineast en chroniqueur Jos Kruisbergen op 4 mei naar Alphen trok om de dodenherdenking vast te leggen. De avond droeg de plechtigheid die bij deze dag hoort: ingetogen, waardig en doordrenkt van herinnering.

De kerkklokken van de Sint-Lambertuskerk galmden over de Maas en door het dijkdorp. In grote getale verlieten de mensen de kerk, waarna de stille stoet zich vormde richting het monument.

Voorop trok de Fanfare St. Lambertus in een waardige, zwijgende optocht mee vanuit de kerk naar de plek van herdenking. De muzikanten, gekleed in hun prachtige uniformen, liepen in cadans, met tamboer-maître Coby van Oss fier aan kop.

Bij het monument sprak wethouder Hans van Zwam namens de gemeente West Maas en Waal. Zijn woorden gaven betekenis aan de offers uit het verleden. Aansluitend klonk de Last Post, indringend gespeeld door Sjef Rademakers, een moment dat diepe stilte bracht onder de aanwezigen.

Maar zelfs tijdens een plechtige herdenking kan iets misgaan. Na afloop vergat de voorzitter van het comité aan te kondigen dat het Wilhelmus nog gespeeld moest worden. De fanfare stond gereed, maar kreeg geen teken om in te zetten.

“Ik riep nog zacht: jullie moeten het Wilhelmus nog spelen,” vertelde Kruisbergen later. Maar de boodschap kwam te laat. De Alphense bevolking was al in beweging gekomen en liep huiswaarts.

En zo trokken de muzikanten van de fanfare, in vol tenue en met hun instrumenten, uiteindelijk zonder één noot gespeeld te hebben terug naar huis.

Alphen 1998 blijft daarmee niet alleen een herinnering aan eerbied en verbondenheid, maar ook aan dat ene kleine moment waarop de stilte nét iets langer duurde dan bedoeld.

De film is te zien op de site van de Jos Kruisbergen Stichting.