Aan de Veerweg blijft de oorlog in Wamel herinnerd

Wamel – 20 september 2026 – Aan de Veerweg in Wamel is een blijvende herinnering geplaatst aan de veertien Wamelse oorlogsslachtoffers die op 20 september 1944 in Tiel werden gefusilleerd. Langs de Veerweg staan veertien herdenkingsborden met foto's en informatie over de slachtoffers. De borden staan langs de weg die de mannen destijds moesten afleggen.

Het initiatief voor deze blijvende herinnering kwam van Samen Wamel, Museum Tweestromenland en Historisch . Een grote groep Wamelse vrijwilligers hielp vervolgens mee om het monument te realiseren. Er werden gaten gegraven, palen geplaatst en deze werden stevig met cement vastgezet. Tot in de avond werd aan de Veerweg doorgewerkt.

Ook Thymen Schippers was nauw betrokken bij het plaatsen van de herdenkingsborden. Voor Jos Kruisbergen was dat de aanleiding om de werkzaamheden te gaan filmen.

Kruisbergen vertelt:

„Ik was bij onze kleinzoon Thymen Schippers. Hij vertelde mij dat hij samen met een grote groep vrijwilligers bezig was om de herdenkingsborden aan de Veerweg te plaatsen. Er moesten gaten worden gegraven, palen worden geplaatst en alles moest stevig in het beton worden gezet. Dat was voor mij de aanleiding om dit te gaan volgen en te filmen.”

Voor Thymen en de andere vrijwilligers was het een manier om iets te betekenen voor de veertien slachtoffers en ervoor te zorgen dat hun geschiedenis niet verloren gaat.

De herdenkingsborden werden onder grote belangstelling onthuld door Annie Schonenberg. Voor haar was dit een bijzonder moment. Haar opa en twee ooms werden samen met elf anderen bij de Walmuur in Tiel geëxecuteerd.

Veel familieleden van de slachtoffers waren bij de onthulling aanwezig. Er waren verschillende sprekers, onder wie wethouder Reuver, namens de gemeente West Maas en Waal.

Voorafgaand aan de onthulling vond een bijeenkomst plaats in de Nederlandse Hervormde kerk.

In de nieuwe film van Jos Kruisbergen vertellen Hein Moulin en Henk Eissens waarom het belangrijk was dat er aan de Veerweg een blijvende herinnering aan de veertien slachtoffers kwam.

De borden geven de slachtoffers niet alleen een naam en een gezicht, maar zorgen er ook voor dat hun verhaal zichtbaar blijft op de plaats waar zij in 1944 hun laatste weg vanuit Wamel aflegden.

De nieuwe beelden sluiten aan bij een geschiedenis die Jos Kruisbergen al 32 jaar als  vrijwilliger  vastlegt.

In 1993, het jaar waarin Wamel zijn 1100-jarig bestaan vierde, maakten Jos Kruisbergen en zijn dorpsgenoot en amateurhistoricus Frans van Oijen de indrukwekkende documentaire Wamel, een dorp onder vuur. In deze film werd de geschiedenis van Wamel tijdens de Tweede Wereldoorlog uitgebreid gereconstrueerd. Voor de documentaire werden talrijke ooggetuigen geïnterviewd.

De film gaat over de oorlogsjaren in Wamel en niet alleen over de dramatische gebeurtenissen van 20 september 1944. Ooggetuigen vertellen over hun ervaringen tijdens de periode van 1940 tot en met 1945.

De documentaire kreeg destijds veel aandacht van radio, televisie en regionale en landelijke kranten.

Bijzonder waardevol zijn de verhalen van mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt. Onder hen zijn Dit Melis en Jo van Weerdenburg. Zij vertellen in de film over hun herinneringen aan de oorlogsjaren in Wamel, van 1940 tot en met 1945.

Hun verhalen gaan daarmee over de hele oorlogsperiode en niet alleen over 20 september 1944. Zij vertellen vanuit hun eigen herinneringen hoe het was om de oorlog in Wamel mee te maken.

Inmiddels zijn ook Melis en Jo van Weerdenburg overleden. Hun stemmen en verhalen zijn echter bewaard gebleven in het archief van de Jos Kruisbergen Stichting. Daarmee zijn deze opnamen een bijzonder historisch document geworden.

Steeds meer ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog zijn inmiddels overleden. Juist daarom krijgen de filmbeelden waarin zij zelf hun verhaal vertellen steeds meer betekenis.

Voor de nieuwe film ging Jos Kruisbergen ook naar Tiel. Hij filmde daar opnieuw bij het monument bij de Walmuur en bij het massagraf waar de veertien slachtoffers zijn begraven.

Kruisbergen had daar eerder al beelden gemaakt, maar een deel van het oude materiaal was door beschadigde schijven verloren gegaan. Daarom besloot hij opnieuw naar Tiel te gaan en deze belangrijke plaatsen opnieuw vast te leggen.

De gebeurtenissen van 20 september 1944 vormen een van de zwartste bladzijden uit de geschiedenis van Wamel. De veertien mannen werden door de Duitsers afgevoerd naar Tiel en daar zonder vorm van proces gefusilleerd.

Met de nieuwe herdenkingsborden aan de Veerweg, de inzet van Samen Wamel, Museum Tweestromenland en de vele vrijwilligers, én de filmbeelden uit het archief van Jos Kruisbergen, wordt de geschiedenis van Wamel doorgegeven aan nieuwe generaties.

De oude ooggetuigen vertellen in de films zelf wat zij hebben meegemaakt. Hun stemmen zijn inmiddels stemmen uit het verleden, maar dankzij de film zijn hun verhalen nog altijd te horen.

Zo komen het verleden en het heden samen: de veertien slachtoffers krijgen aan de Veerweg een blijvende herinnering, terwijl de verhalen van de mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt in het filmarchief bewaard blijven.

Wat in het verleden is gebeurd, mag nooit verloren gaan.

De documentaire van Jos Kruisbergen over de oorlog in Wamel is te bekijken via de Jos Kruisbergen Stichting.